Balaban

Balaban_Azerbaijani

Victim of plagiarism – balaban…

The Armenians who gaze on cultural heritage of Azerbaijan, want to misappropriate balaban also, as well as our many other musical instruments. They are declaring balaban as “Armenian music instrument” in the world.
Armenian called balaban “duduk” and they could introduce this instrument their own ones in some country, for example in USA. For convincing Americans they even opened their own “duduk” school in USA.

But Armenians exactly know that, a wind instrument balaban which’s history begins from sixth centuries belongs to Azerbaijan. This instrument is prepared from mulberry tree, walnut-tree, especially apricot tree. Balaban have created from two Azerbaijan words combination – “bala” and “ban”, and the meaning of this word is “a dismal sound”.

Balaban is used for to accompany the wind-instruments groups as ensemble, orchestra and solo instrument, also group of ashugs.

The length of balaban is 280-370 millimeter, and its length of mouthpiece is 9-10 millimeter.

Alikhan Samedov, the famous performer of balaban, did a lot of work for introduce this instrument as Azerbaijan instrument in abroad.
Alikhan Samedov has performed with concert program in some countries with balaban, which is Armenian introduce this instrument as “duduk” and he has exposed Armenian plagiarism. Alikhan Samedov is author of the book “Method of balaban”.

The famous Azerbaijan composers, who pay attention the individual mastery feature of balaban, they have used this book. For example, there is given a big place of rendition of balaban in the “Second fantasia” by Uzeyir Hajibeyov, “The fields of Azerbaijan” by Muslim Magomaev and in some other compositions.

*     *     *      *     *      *     *

Erməni plagiatlığının qurbanı – balaban…

Azərbaycanın mədəni irsinə göz dikən ermənilər bir cox milli musiqi alətlərimiz kimi, balabanı da hədəfə aliblar. Onlar bütün dünyaya balabanın “erməni milli musiqi aləti” olduğunu bəyan etməkdədilər. Balabanı “duduk” adlandıran ermənilər bir sıra ölkələrdə, məsələn, ABŞ-da onu özlərinə məxsus musiqi aləti kimi tanıda biliblər. Amerikanları aldatmaq üçün ermənilər ABŞ-da hətta özlərinə məxsus “duduk” məktəbi də açıblar.

Amma ermənilər çox yaxşı bilirlər ki, balaban Azərbaycana məxsus qədim nəfəs alətidir. Alətin boru hissəsi əsasən ərik agacından, boruya birləşən müştük isə qarğıdan düzəldilir. Balaban «bala» və «ban» sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, «həzin səs» mənasını verir. Yumşaq və həzin səsə malik balabandan ansambl, orkestr və solo aləti kimi nəfəsli alətlər qrupunu, o cümlədən aşıqlar dəstəsini müşayiət etmək üçün istifadə edilir.

Bakidaki İncəsənət Gimnaziyasının müəllimi Babaxan Əmirov deyir ki, alətin daha çox ərik ağacından hazırlanmasının səbəbi var. Bu da əriyin nəfəsdən gələn rütubətə davamlılığıyla bağlıdır. Balabanın keyfiyyəti onun materiallarının necə qurudulmasından asılıdır. Ağac nə qədər mükəmməl qurudularsa, alət o qədər keyfiyyətli alınar. Qurudulma zamanı materiallar çatlamamalıdır, buna görə ağaca əlif yağı vurulur.

Balabanın uzunluğu 280- 370 mm-ə qədər, müştüyün uzunluğu isə 9- 10 mm olur. Alətin boru hissəsinin üstündə səkkiz və ya doqquz, altında bir oyuq açılır. İfa zamanı hər iki əlin barmaqları ilə oyuqlar açılıb-bağlanır.

İfaçı aləti səsləndirmək üçün dərindən nəfəs alaraq havanı ağız boşluğuna yığır və onu xüsusi ustalıqla dodaqları arasında tutduğu yastı müştüyün içərisinə üfləyərək barmaqlarını oyuqların üzərində hərəkət etdirməklə istənilən səs ucalığını alır.

Balabanı Azərbaycandan kənarda tanıdan məşhur balaban ifaçısı Əlixan Səmədov xalqımıza məxsusu olan bu aləti qardaş Türkiyədə sevdirə bilib. Tarixi kökləri altıncı əsrə aid olan milli musiqi alətinin Azərbaycana məxsus olmasını sübut etməkdə böyük rolu olan Əlixan Səmədov ermənilərin bütün dünyada “duduk” kimi tanıtdıqları balaban ilə bir neçə ölkədə solo konsert proqramı ilə çıxış edərək, erməni plagiatlığını ifşa edib. Ə.Səmədov “Balaban metodu” adlı kitabın da müəllifidir.
Azərbaycan folklorunda balabana aid deyimlər az deyil. Məsələn:

Əzizim balabanı,
Asta çal balabanı.
Hamının balası gəldi,
Bəs mənim balam hanı…

Balabanın fərdi ifaçılıq xüsusiyyətinə böyük diqqət yetirən, Azərbaycanın məşhur bəstəkarları bundan istifadə ediblər. Belə ki, Üzeyir Hacıbəyovun «İkinci fantaziya», Müslüm Maqomayevin «Azərbaycan çöllərində», Hacı Xanməmmədovun «Simfoniyetta» və bir sıra digər əsərlərdə balabanın solo ifasına geniş yer ayrılıb.

 

source -mənbə

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s